Critical Edition
सूत उवाच एतत्ते सर्वमाख्यातममृतं मथितं यथा यत्र सोऽश्वः समुत्पन्नः श्रीमानतुलविक्रमः
M. N. Dutt: Sauti said : Thus have I narrated to you how the Ambrosia was churned out of the Ocean, in which the beautiful and powerful horse (Uchchaishrava) was produced.
यं निशाम्य तदा कद्रूर्विनतामिदमब्रवीत् उच्चैःश्रवा नु किंवर्णो भद्रे जानीहि माचिरम्
M. N. Dutt: Beholding this horse Kadru asked Vinata, saying, “Tell me, sister, without delay, what is the colour of Uchchaishrava?”
विनतोवाच श्वेत एवाश्वराजोऽयं किं वा त्वं मन्यसे शुभे ब्रूहि वर्णं त्वमप्यस्य ततोऽत्र विपणावहे
M. N. Dutt: Vinata said: This king of the horses is of white colour. What colour do you think, sister? Say what is its colour; let us lay a wager on it.
कद्रूरुवाच कृष्णवालमहं मन्ये हयमेनं शुचिस्मिते एहि सार्धं मया दीव्य दासीभावाय भामिनि
M. N. Dutt: Kadru said : O sweet lady of smiles, I think the horse is black in its tail. Let us lay this wager that she, whose words will be untrue, will become the slave of the other.
सूत उवाच एवं ते समयं कृत्वा दासीभावाय वै मिथः जग्मतुः स्वगृहानेव श्वो द्रक्ष्याव इति स्म ह
M. N. Dutt: Sauti said: Thus wagering that one will be the slave of the other, they went home, saying "We shall see the horse tomorrow."
ततः पुत्रसहस्रं तु कद्रूर्जिह्मं चिकीर्षती आज्ञापयामास तदा वाला भूत्वाञ्जनप्रभाः
M. N. Dutt: Wishing to play a deception, Kadru ordered her thousand sons to be black hair;
आविशध्वं हयं क्षिप्रं दासी न स्यामहं यथा तद्वाक्यं नान्वपद्यन्त ताञ्शशाप भुजंगमान्
M. N. Dutt: And speedily cover the horse's tail so that she might not become a slave. But on their refusal to do her bidding. She cursed the snakes, saying,
सर्पसत्रे वर्तमाने पावको वः प्रधक्ष्यति जनमेजयस्य राजर्षेः पाण्डवेयस्य धीमतः
M. N. Dutt: "In the Snake-sacrifice of the royal sage, wise Janamejaya of the Pandava race Agni will consume you all.
शापमेनं तु शुश्राव स्वयमेव पितामहः अतिक्रूरं समुद्दिष्टं कद्र्वा दैवादतीव हि
M. N. Dutt: The Grandsire (Brahma) himself heard this exceedingly cruel curse, denounced by Kadru, impelled by Fate.
सार्धं देवगणैः सर्वैर्वाचं तामन्वमोदत बहुत्वं प्रेक्ष्य सर्पाणां प्रजानां हितकाम्यया
M. N. Dutt: And he (Brahma), out of kindness for creatures and seeing that the snakes had enormously multiplied, approved of this curse with all the deities.
तिग्मवीर्यविषा ह्येते दन्दशूका महाबलाः तेषां तीक्ष्णविषत्वाद्धि प्रजानां च हिताय वै प्रादाद्विषहणीं विद्यां काश्यपाय महात्मने
AI Translation: These are the venomous serpents, the Dandasukas, of great strength. For the welfare of the people, because of their sharp venom, he bestowed the knowledge of the antidote to poison on
Supplementary Passages:
1.18.11 K0.3.4 V1 (marg.) Da1 Dn D1 (om. line 7).2.5.6 (om. line 10) ins. after 11cd: D3 (om. line 10).4.7 (om. lines 1, 2, 10), after 11ab: *285 युक्तं मात्रा कृतं तेषां परपीडोपसर्पिणाम् अन्येषामपि सत्त्वानां नित्यं दोषपरास्तु ये तेषां प्राणान्तिको दण्डो दैवेन विनिपात्यते एवं संभाष्य देवस्तु पूज्य कद्रूं च तां तदा आहूय कश्यपं देव इदं वचनमब्रवीत् यदेते दन्दशूकाश्च सर्पा जातास्त्वयानघ विषोल्बणा महाभोगा मात्रा शप्ताः परंतप तत्र मन्युस्त्वया तात न कर्तव्यः कथंचन दृष्टं पुरातनं ह्येतद्यज्ञे सर्पविनाशनम् इत्युक्त्वा सृष्टिकृद्देवस्तं प्रसाद्य प्रजापतिम् K4 D4 (marg.).6 S (except M1) ins. after (G1 before) 11ef: *286 एवं शप्तेषु नागेषु कद्र्वा च द्विजसत्तम उद्विग्नः शापतस्तस्याः कद्रूं कर्कोटकोऽब्रवीत् मातरं परमप्रीतस्तदा भुजगसत्तमः आविश्य वाजिनं मुख्यं वालो भूत्वाञ्जनप्रभः दर्शयिष्यामि तत्राहमात्मानं काममाश्वस एवमस्त्विति तं पुत्रं प्रत्युवाच यशस्विनी