Critical Edition
धृतराष्ट्र उवाच भीष्मः शांतनवो विद्वान्द्रोणश्च भगवानृषिः हितं परमकं वाक्यं त्वं च सत्यं ब्रवीषि माम्
M. N. Dutt: The learned Bhishma, the son of Shantanu and the illustrious Rishi Drona and you yourself, have said the truth and what is good for me.
यथैव पाण्डोस्ते वीराः कुन्तीपुत्रा महारथाः तथैव धर्मतः सर्वे मम पुत्रा न संशयः
M. N. Dutt: There is no doubt that as those great carwarriors, the heroic sons of Kunti, are the sons of Pandu, so they are my sons also according to ordinance.
यथैव मम पुत्राणामिदं राज्यं विधीयते तथैव पाण्डुपुत्राणामिदं राज्यं न संशयः
M. N. Dutt: As my sons are entitled to this kingdom, so certainly are the sons of Pandu entitled to it.
क्षत्तरानय गच्छैतान्सह मात्रा सुसत्कृतान् तया च देवरूपिण्या कृष्णया सह भारत
M. N. Dutt: O Kshatta, go and in due affectionate way, bring them (the Pandavas) here along with their mother. O descendant of Bharata, bring also with them Krishna (Draupadi) of celestials beauty.
दिष्ट्या जीवन्ति ते पार्था दिष्ट्या जीवति सा पृथा दिष्ट्या द्रुपदकन्यां च लब्धवन्तो महारथाः
M. N. Dutt: From our good fortune the sons of Pritha are alive; from our good fortune Pritha is alive. From our good fortune those great car-warriors have obtained the daughter of Drupada.
दिष्ट्या वर्धामहे सर्वे दिष्ट्या शान्तः पुरोचनः दिष्ट्या मम परं दुःखमपनीतं महाद्युते
M. N. Dutt: From our good fortune our strength is increased; and from our good fortune Purochana is dead. O greatly effulgent one, from our good fortune my great grief is also removed.
Supplementary Passages:
1.198.6 After 6, G5.6 ins.: *1976 त्वमेव गत्वा विदुर तानिहानय माचिरात्
वैशंपायन उवाच ततो जगाम विदुरो धृतराष्ट्रस्य शासनात् सकाशं यज्ञसेनस्य पाण्डवानां च भारत
AI Translation: Vaishampayana said: Then, by the order of Dhritarashtra, Vidura went to the presence of Yajnasena and the Pandavas, O descendant of the Bharata lineage.
Supplementary Passages:
1.198.7 After vaiśaṃ., G5.6 ins.: *1977 एवमुक्तस्ततः क्षत्ता रथमारुह्य शीघ्रगम् अगात्कतिपयाहोभिः पाञ्चालान्राजधर्मवित् After 7, K0.2.4 Ñ V1 B D ins.: *1978 समुपादाय रत्नानि वसूनि विविधानि च द्रौपद्याः पाण्डवानां च यज्ञसेनस्य चैव हि On the other hand, G5.6 ins. after 7: *1979 आगतं विदुरं श्रुत्वा द्रुपदो राजसत्तमः स्वपुत्रैः सह धर्मात्मा पूजयामास धर्मतः
तत्र गत्वा स धर्मज्ञः सर्वशास्त्रविशारदः द्रुपदं न्यायतो राजन्संयुक्तमुपतस्थिवान्
M. N. Dutt: O king, having arrived there, that virtuous man, learned in all the Shastras, properly addressed Drupada and waited upon him.
स चापि प्रतिजग्राह धर्मेण विदुरं ततः चक्रतुश्च यथान्यायं कुशलप्रश्नसंविदम्
M. N. Dutt: He (Drupada) too received Vidura in proper form and they both enquire after each other's welfare.
Supplementary Passages:
1.198.9 After 9ab, G5.6 ins.: *1980 चक्रे पूजां यथान्यायं विदुरस्य महात्मनः
ददर्श पाण्डवांस्तत्र वासुदेवं च भारत स्नेहात्परिष्वज्य स तान्पप्रच्छानामयं ततः
M. N. Dutt: O descendant of Bharata, he saw there the Pandavas and Vasudeva (Krishna). He embraced them from affection and inquired after their welfare.
तैश्चाप्यमितबुद्धिः स पूजितोऽथ यथाक्रमम् वचनाद्धृतराष्ट्रस्य स्नेहयुक्तं पुनः पुनः
AI Translation: And he was honored by them in due order, and by the infinitely wise one. And again and again by Dhritarashtra's words full of affection.
Supplementary Passages:
1.198.11 After 11, G5.6 ins.: *1981 पाण्डवा विनयोपेता नत्वालिङ्ग्य विशां पते दृष्ट्वा मुहुर्मुहू राजन्हर्षादश्रूण्यवर्तयन्
पप्रच्छानामयं राजंस्ततस्तान्पाण्डुनन्दनान् प्रददौ चापि रत्नानि विविधानि वसूनि च
AI Translation: He asked about the welfare of the king and the sons of Pandu, and gave them various jewels and wealth.
पाण्डवानां च कुन्त्याश्च द्रौपद्याश्च विशां पते द्रुपदस्य च पुत्राणां यथा दत्तानि कौरवैः
AI Translation: and of the Pandavas, of Kunti, of Droupadi, and of the sons of Drupada, as they were given by the Kurus.
Supplementary Passages:
1.198.13 After 13, G5.6 ins.: *1982 संकर्षणं वासुदेवं प्रणम्य विदुरस्ततः आसने काञ्चने शुभ्रे निषसाद महामतिः कृत्वा मिथस्तु संलापं मुदा पुनरभाषत भीष्मद्रोणाजमीढैश्च यदुक्तं पाण्डवान्प्रति अवदत्तत्र तत्सर्वं सर्वेषामनुशृण्वताम्
प्रोवाच चामितमतिः प्रश्रितं विनयान्वितः द्रुपदं पाण्डुपुत्राणां संनिधौ केशवस्य च
M. N. Dutt: The immeasurably intelligent Vidura then, in the presence of the Pandavas and Keshava (Krishna), thus modestly addressed Drupada in words of affection.
राजञ्शृणु सहामात्यः सपुत्रश्च वचो मम धृतराष्ट्रः सपुत्रस्त्वां सहामात्यः सबान्धवः
AI Translation: O king, listen along with your ministers and sons to my words. Dhritarashtra, along with his sons, ministers, and relatives,
अब्रवीत्कुशलं राजन्प्रीयमाणः पुनः पुनः प्रीतिमांस्ते दृढं चापि संबन्धेन नराधिप
AI Translation: He said, "O king, I am well" again and again, being pleased. You are pleased and firmly connected with me, O king.
तथा भीष्मः शांतनवः कौरवैः सह सर्वशः कुशलं त्वां महाप्राज्ञः सर्वतः परिपृच्छति
M. N. Dutt: The son of Shantanu, the greatly wise Bhishma with all the Kurus has enquired after your welfare in every respect.
भारद्वाजो महेष्वासो द्रोणः प्रियसखस्तव समाश्लेषमुपेत्य त्वां कुशलं परिपृच्छति
M. N. Dutt: The son of Bharadvaja, the greatly, wise Drona, your beloved friend, embracing you mentally, has enquired after your welfare.
धृतराष्ट्रश्च पाञ्चाल्य त्वया संबन्धमीयिवान् कृतार्थं मन्यतेऽऽत्मानं तथा सर्वेऽपि कौरवाः
M. N. Dutt: Panchala king, Dhritarashtra and all the Kurus regard themselves very blessed by this alliance with you.
Supplementary Passages:
1.198.19 After 19, D4 (marg. sec. m.) ins.: *1983 त्रिदशैः सह संबन्धो न तथा प्रीतिकृत्तमः
न तथा राज्यसंप्राप्तिस्तेषां प्रीतिकरी मता यथा संबन्धकं प्राप्य यज्ञसेन त्वया सह
M. N. Dutt: Yajnasena, this alliance with you has made them more happy than if they had acquired a new kingdom.
एतद्विदित्वा तु भवान्प्रस्थापयतु पाण्डवान् द्रष्टुं हि पाण्डुदायादांस्त्वरन्ते कुरवो भृशम्
M. N. Dutt: Knowing all this, O Sir, permit the Pandavas to go there. The Kurus exceedingly eager to see the sons of Pandu.
विप्रोषिता दीर्घकालमिमे चापि नरर्षभाः उत्सुका नगरं द्रष्टुं भविष्यन्ति पृथा तथा
M. N. Dutt: These best of men (the Pandavas) are long absent (from Hastinapur). They and Pritha (Kunti) must be very eager to see their own city.
कृष्णामपि च पाञ्चालीं सर्वाः कुरुवरस्त्रियः द्रष्टुकामाः प्रतीक्षन्ते पुरं च विषयं च नः
M. N. Dutt: All the Kuru Ladies, all the citizens and our subjects are eagerly waiting to see the Panchala princess Krishna.
स भवान्पाण्डुपुत्राणामाज्ञापयतु माचिरम् गमनं सहदाराणामेतदागमनं मम
M. N. Dutt: Therefore, O Sir, my opinion is that you should permit the Pandavas to go there with their wife without any further delay. are
विसृष्टेषु त्वया राजन्पाण्डवेषु महात्मसु ततोऽहं प्रेषयिष्यामि धृतराष्ट्रस्य शीघ्रगान् आगमिष्यन्ति कौन्तेयाः कुन्ती च सह कृष्णया
M. N. Dutt: O king, when the illustrious Pandavas will get your permission, I shall then send information to Dhritarashtra by quick messengers. Then, O king, the Pandavas will set out with Kunti and Krishna (Draupadi.)