Critical Edition
युधिष्ठिर उवाच सुखेन रजनी व्युष्टा कच्चित्ते मधुसूदन कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि तवाच्युत
AI Translation: Yudhisthira said: O Madhusudana, has the night passed happily for you? O Achyuta, are all your knowledges satisfied?
Supplementary Passages:
7.59.1 Before the ref., N (Ś2 missing) ins.: *433 संजय उवाच ततो युधिष्ठिरो राजा प्रतिनन्द्य जनार्दनम् उवाच परमप्रीतः कौन्तेयो देवकीसुतम्
संजय उवाच वासुदेवोऽपि तद्युक्तं पर्यपृच्छद्युधिष्ठिरम् ततः क्षत्ता प्रकृतयो न्यवेदयदुपस्थिताः
M. N. Dutt: The son of Vasudeva also put similar questions to Yudhishthira. Then an orderly came there and said that other Kshatriya warriors were waiting to be ushered in.
Supplementary Passages:
7.59.2 After 2ab, S ins.: *434 दर्शनादेव ते सौम्य न किंचिदशुभं मम
अनुज्ञातश्च राज्ञा स प्रावेशयत तं जनम् विराटं भीमसेनं च धृष्टद्युम्नं च सात्यकिम्
AI Translation: And when the king gave his consent, he admitted that man, Virata, Bhimasena, Dhrishtadyumna and Satyaki,
Supplementary Passages:
7.59.3 After 3, N (Ś2 missing) ins.: *435 चेदिपं धृष्टकेतुं च द्रुपदं च महारथम्
शिखण्डिनं यमौ चैव चेकितानं च केकयान् युयुत्सुं चैव कौरव्यं पाञ्चाल्यं चोत्तमौजसम्
AI Translation: Shikhándin, the twins, Chekitána, the Kekayas, Yuyutsu, the son of Kaurava, and the son of Pánchala of great prowess,
Supplementary Passages:
7.59.4 After 4ab, S ins.: *436 केकयान्सृञ्जयान्मत्स्यान्पाञ्चालांश्चापि राजकान् After 4, N (Ś2 missing) ins.: *437 युधामन्युं सुबाहुं च द्रौपदेयांश्च सर्वशः
एते चान्ये च बहवः क्षत्रियाः क्षत्रियर्षभम् उपतस्थुर्महात्मानं विविशुश्चासनेषु ते
M. N. Dutt: These and many other Kshatriyas approached that best of Kshatriyas of illustrious fame; and they sat down on auspicious seats.
Supplementary Passages:
7.59.5 For 5, S subst.: *438 एतांश्च सुहृदश्चान्यान्दर्शयामास पाण्डवम् अनुज्ञाताश्च पार्थेन आसीना आसनेषु ते After 5, G3-5 ins.: *439 स्थितेष्वधिपरार्ध्येषु यथार्हं वंद्य पार्थिवम्
एकस्मिन्नासने वीरावुपविष्टौ महाबलौ कृष्णश्च युयुधानश्च महात्मानौ महाद्युती
M. N. Dutt: The two mighty heroes, Krishna and Yuyudhana, of illustrious souls and great effulgence, both sat on a single seat.
ततो युधिष्ठिरस्तेषां शृण्वतां मधुसूदनम् अब्रवीत्पुण्डरीकाक्षमाभाष्य मधुरं वचः
M. N. Dutt: Thereafter king Yudhishthira, at the hearing of those assembled Kshatriyas, said these sweet words addressing that slayer of Madhu, who
एकं त्वां वयमाश्रित्य सहस्राक्षमिवामराः प्रार्थयामो जयं युद्धे शाश्वतानि सुखानि च
M. N. Dutt: Like celestials depending on the strength of the thousand-eyed (Indra), we relying on you alone, seek victory in battle and eternal happiness.
त्वं हि राज्यविनाशं च द्विषद्भिश्च निराक्रियाम् क्लेशांश्च विविधान्कृष्ण सर्वांस्तानपि वेत्थ नः
M. N. Dutt: You, () Krishna, know all about the despoliation of our kingdom, our exile by the that, my enemy and also all the miseries we had to suffer.
त्वयि सर्वेश सर्वेषामस्माकं भक्तवत्सल सुखमायत्तमत्यर्थं यात्रा च मधुसूदन
M. N. Dutt: O Lord of everything, O you who are merciful to all devoted to you, upon you rest all our happiness and even our existence, O slayer of Madhu.
स तथा कुरु वार्ष्णेय यथा त्वयि मनो मम अर्जुनस्य यथा सत्या प्रतिज्ञा स्याच्चिकीर्षिता
M. N. Dutt: O descendant of the Vrishni race, so do you manage heart may always rely on you and Arjuna's oath may remain inviolate.
स भवांस्तारयत्वस्माद्दुःखामर्षमहार्णवात् पारं तितीर्षतामद्य प्लवो नो भव माधव
M. N. Dutt: Help us to cross this veritable ocean of grief and wrath. O Madhava, be you our raft today, as we desire to cross this ocean (of troubles).
न हि तत्कुरुते संख्ये कार्तवीर्यसमस्त्वपि रथी यत्कुरुते कृष्ण सारथिर्यत्नमास्थितः
M. N. Dutt: A car-warrior desirous of slaying his adversary cannot, in battle, do that (to achieve his purpose) which, O Krishna, his driver can do, if this latter strides with due caution.
Supplementary Passages:
7.59.13 After 13, N (Ś2 missing) ins.: *440 यथैव सर्वास्वापत्सु पासि वृष्णीञ्जनार्दन तथैवास्मान्महाबाहो वृजिनात्त्रातुमर्हसि त्वमगाधेऽप्लवे मग्नान्पाण्डवान्कुरुसागरे समुद्धर प्लवो भूत्वा शङ्खचक्रगदाधर नमस्ते देवदेवेश सनातन विशातन विष्णो जिष्णो हरे कृष्ण वैकुण्ठपुरुषोत्तम नारदस्त्वां समाचख्यौ पुराणमृषिसत्तमम् वरदं शार्ङ्गिणं देवं तत्सत्यं कुरु माधव इत्युक्तः पुण्डरीकाक्षो धर्मराजेन संसदि तोयमेघस्वनो वाग्मी प्रत्युवाच युधिष्ठिरम्
वासुदेव उवाच सामरेष्वपि लोकेषु सर्वेषु न तथाविधः शरासनधरः कश्चिद्यथा पार्थो धनंजयः
M. N. Dutt: Krishna said In all the worlds, including the regions of celestials, there is no such wielder of bow who can equal Dhananjaya the son of Pritha.
वीर्यवानस्त्रसंपन्नः पराक्रान्तो महाबलः युद्धशौण्डः सदामर्षी तेजसा परमो नृणाम्
M. N. Dutt: Endowed with energy, accomplished in the use of weapons, possessed of great prowess and might, ever brave in battle and wrathful and agile, he is the foremost of all men.
स युवा वृषभस्कन्धो दीर्घबाहुर्महाबलः सिंहर्षभगतिः श्रीमान्द्विषतस्ते हनिष्यति
M. N. Dutt: Moreover is youthful, of shoulders strong like those of the bull, of long-arms and mighty prowess; his gait resembles that of the lion itself. That handsome hero will slay all your enemies.
अहं च तत्करिष्यामि यथा कुन्तीसुतोऽर्जुनः धार्तराष्ट्रस्य सैन्यानि धक्ष्यत्यग्निरिवोत्थितः
M. N. Dutt: On my part, I shall so act as Kunti's son Arjuna may be able to consume the troops of Dhritarashtra's son, like raging conflagration.
अद्य तं पापकर्माणं क्षुद्रं सौभद्रघातिनम् अपुनर्दर्शनं मार्गमिषुभिः क्षेप्स्यतेऽर्जुनः
M. N. Dutt: even Even this very day, with the help of his arrows, Arjuna will compel that one of sinful acts, that mean-minded slayer of Subhadra's son viz., Jayadratha, to travel on a road from which no traveller ever returns.
तस्याद्य गृध्राः श्येनाश्च वडगोमायवस्तथा भक्षयिष्यन्ति मांसानि ये चान्ये पुरुषादकाः
M. N. Dutt: The vultures, the hawks, the fierce jackals and other carnivorous animals, will today hold a feast on the flesh of that one.
यद्यस्य देवा गोप्तारः सेन्द्राः सर्वे तथाप्यसौ राजधानीं यमस्याद्य हतः प्राप्स्यति संकुले
M. N. Dutt: O Yudhishthira, even if the Gods with Indra at their head today become the protectors of Jayadratha, yet, slain in the thick of the fight, he shall undoubtedly be borne to the capital of Death's domain.
निहत्य सैन्धवं जिष्णुरद्य त्वामुपयास्यति विशोको विज्वरो राजन्भव भूतिपुरस्कृतः
M. N. Dutt: The victorious Arjuna shall this day come to you, having slain in battle the ruler of the Sindhus. Dismiss the grief of your heart and free yourself of the fever of anxiety and O king, be you attended with prosperity!