Critical Edition
संजय उवाच तद्धर्मशीलस्य वचो निशम्य; राज्ञः क्रुद्धस्याधिरथौ महात्मा उवाच दुर्धर्षमदीनसत्त्वं; युधिष्ठिरं जिष्णुरनन्तवीर्यः
M. N. Dutt: Sanjaya said Hearing those words of the pious kirg, who was all anger, the great warrior Jishnu of indomitable energy said to the irrepressible and
Supplementary Passages:
8.47.1 After 1, S ins.: *659 द्रोणं हतं पार्थ कर्णो विदित्वा भिन्नां नावमिवात्यगाधे कुरूणाम् संमुह्यमानान्धार्तराष्ट्रान्विदित्वा निरुत्साहांश्च विजये परेषाम् सोदर्यवत्त्वरितोऽमितौजा उत्तारयिष्यन्धृतराष्ट्रस्य पुत्रान् रणे रथेनाधिरथिर्महात्मा ततो हि मां त्वरितः सोऽभ्यधावत्
संशप्तकैर्युध्यमानस्य मेऽद्य; सेनाग्रयायी कुरुसैन्यस्य राजन् आशीविषाभान्खगमान्प्रमुञ्च;न्द्रौणिः पुरस्तात्सहसा व्यतिष्ठत्
M. N. Dutt: O king, while fighting with the Samsaptakas today, Drona's son, the leader of the Kuru army, all of a sudden came upon me discharging arrows that were like deadly serpents.
दृष्ट्वा रथं मेघनिभं ममेम;मम्बष्ठसेना मरणे व्यतिष्ठत् तेषामहं पञ्च शतानि हत्वा; ततो द्रौणिमगमं पार्थिवाग्र्य
M. N. Dutt: Seeing my car rattling like a cloud, all the soldiers stood encircling it. Killing them all, who were full five hundred in number, I proceeded, O mightest of kings, against Drona's son.
Supplementary Passages:
8.47.3 For 3, S subst.: *660 स मे दृष्ट्वा शूरतमो ध्वजाग्रं समादिशद्रथसंघाननेकान् तेषामहं पञ्चशतान्निहत्य आसादयं द्रोणपुत्रं नदन्तम् S cont.: *661 स द्रोणपुत्रः सदृशं महात्मा मामप्यरौत्सीत्तदनीकमध्ये किरञ्शरौघान्बहुरूपान्विचित्रांश् चित्रां गतः शुक्र इवातिवर्षन् स मे शरान्सर्वतः कङ्कपत्रान् अवासृजद्वै पृथिवीप्रकाशान् निवार्य तूर्णं परमाजिमध्ये ततो हि मां बाणगणैः समर्पयत् आकर्षणं वापि विकृष्य मुक्तं न दृश्यते तस्य महारथस्य After the above, S ins. 663* (T1.2 G1 M repeating it after 4). On the other hand, N ins. after 3: *662 स मां समासाद्य नरेन्द्र यत्तः समभ्ययात्सिंह इव द्विपेन्द्रः अकार्षीच्च रथिनामुज्जिहीर्षां महाराज वध्यतां कौरवाणाम् ततो रणे भारत दुष्प्रकम्प्य आचार्यपुत्रः प्रवरः कुरूणाम् मामर्दयामास शितैः पृषत्कैर् जनार्दनं चैव विषाग्निकल्पैः अष्टौ गवामष्टशतानि बाणान् मया प्रयुद्धस्य वहन्ति तस्य तांस्तेन मुक्तानहमस्य बाणैर् व्यनाशयं वायुरिवाभ्रजालम्
ततोऽपरान्बाणसंघाननेका;नाकर्णपूर्णायतविप्रमुक्तान् ससर्ज शिक्षास्त्रबलप्रयत्नै;स्तथा यथा प्रावृषि कालमेघः
AI Translation: Then he shot other volleys of arrows, released from his long, fully drawn bow, with the force of his training, weapons, and effort, just as a rain cloud does in the rainy
नैवाददानं न च संदधानं; जानीमहे कतरेणास्यतीति वामेन वा यदि वा दक्षिणेन; स द्रोणपुत्रः समरे पर्यवर्तत्
M. N. Dutt: So quickly did he move about in the battlefield that we could not discern from which side did he shoot his arrows, right or left, nor could we ascertain when he took up the arrows and when he discharged them.
Supplementary Passages:
8.47.5 For 5, S (T1.2 G1 M ins. for the first time after 661*) subst.: *663 न संदधानः कुत आदधानो न व्याक्षिपन्नाविकर्षन्विमुञ्चन् सव्येन वा यदि वा दक्षिणेन न ज्ञायते कतरेणास्यतीति S cont.: *664 आचार्यवत्समरे पर्यवर्तन् महच्चित्रं दृश्यते सर्वतः स्म दृष्टिर्विषं चासुकरं परेषां सर्वा दिशः पूरयानं शरौघैः अलातचक्रप्रतिमं महात्मनः सदा नतं कार्मुकं ब्रह्मबन्धोः On the other hand, N ins. after 5: *665 तस्याततं मण्डलमेव सज्यं प्रदृश्यते कार्मुकं द्रोणसूनोः
अविध्यन्मां पञ्चभिर्द्रोणपुत्रः; शितैः शरैः पञ्चभिर्वासुदेवम् अहं तु तं त्रिंशता वज्रकल्पैः; समार्दयं निमिषस्यान्तरेण
AI Translation: Drona's son pierced me with five sharp arrows and Vasudeva with five. But I struck him with thirty arrows that were like thunderbolts in a moment.
Supplementary Passages:
8.47.6 For 6cd, S subst.: *666 अभ्यघ्नं बाणैस्तमहं सुधारैर् निमेषमात्रेण सुवर्णपुङ्खैः After 6, N ins.: *667 क्षणाच्छ्वावित्समरूपो बभूव समार्दितो मद्विसृष्टैः पृषत्कैः
स विक्षरन्रुधिरं सर्वगात्रै; रथानीकं सूतसूनोर्विवेश मयाभिभूतः सैनिकानां प्रबर्हा;नसावपश्यन्रुधिरेण प्रदिग्धान्
M. N. Dutt: All his limbs were covered with blood. Beholding is soldiers, the best of warriors, bathed in blood and overpowered by me, the son of Suta soon entered into the detachment of car-warriors.
Supplementary Passages:
8.47.7 For 7, S subst.: *668 स निर्विद्धो विक्षरन्द्रोणपुत्रो रथानीकं चातिरथेर्विवेश मयाभिभूतान्स्वरथप्रबर्हान् अस्त्रं च पश्यन्रुधिरप्रदिग्धम्
ततोऽभिभूतं युधि वीक्ष्य सैन्यं; विध्वस्तयोधं द्रुतवाजिनागम् पञ्चाशता रथमुख्यैः समेतः; कर्णस्त्वरन्मामुपायात्प्रमाथी
M. N. Dutt: Beholding the soldiers terror-stricken and over-powered by me in battle and seeing the elephants and horses flying away, Karna at once marched against me with fifty car warriors. Killing them, however and avoiding Karna I have come here presently to see you.
तान्सूदयित्वाहमपास्य कर्णं; द्रष्टुं भवन्तं त्वरयाभियातः सर्वे पाञ्चाला ह्युद्विजन्ते स्म कर्णा;द्गन्धाद्गावः केसरिणो यथैव
M. N. Dutt: Seeing Karna, the Panchalas are all filled with fright even like the kine on seeing a lion. Like men entering into the gaping jaws of Death the Prabhadrakas, O king, have confronted Karna.
महाझषस्येव मुखं प्रपन्नाः; प्रभद्रकाः कर्णमभि द्रवन्ति मृत्योरास्यं व्यात्तमिवान्वपद्य;न्प्रभद्रकाः कर्णमासाद्य राजन्
AI Translation: The Prabhadrakas are rushing towards Karna, as if they have entered the mouth of a great fish. O king, the Prabhadrakas have approached Karna, as if they
Supplementary Passages:
8.47.10 After 10, N ins. a passage given in App. I, (No. 19), while, S ins. after 10: *669 यास्यामि तांस्तारयिष्यन्बलौघान् दिष्ट्या भवान्स्वस्तिमान्पार्थ दृष्टः
आयाहि पश्याद्य युयुत्समानं; मां सूतपुत्रं च वृतौ जयाय षट्साहस्रा भारत राजपुत्राः; स्वर्गाय लोकाय रथा निमग्नाः
AI Translation: Come and see me today, eager for battle, and the son of a charioteer, both of us striving for victory. Six thousand princes of India, their chariots sunk for the sake of
Supplementary Passages:
8.47.11 After 11, S ins.: *670 तानद्य यास्यामि रणाद्विमोक्तुं सर्वात्मना सूतपुत्रं च हन्तुम् रथप्रवीरेण महानुभाव द्विषत्सैन्यं निर्दहन्विस्तरेण
समेत्याहं सूतपुत्रेण संख्ये; वृत्रेण वज्रीव नरेन्द्रमुख्य योत्स्ये भृशं भारत सूतपुत्र;मस्मिन्संग्रामे यदि वै दृश्यतेऽद्य
AI Translation: Having met with the son of the charioteer in battle, like Indra with Vritra, the foremost of men, I shall fight fiercely with the son of the charioteer in this
Supplementary Passages:
8.47.12 After 12ab, S ins.: *671 एवं गते किं च मयाद्य शक्यं कार्यं कर्तुं निग्रहे सूतजस्य तथैव राज्ञश्च सुयोधनस्य ये चापि मां योद्धुकामाः समेताः
कर्णं न चेदद्य निहन्मि राज;न्सबान्धवं युध्यमानं प्रसह्य प्रतिश्रुत्याकुर्वतां वै गतिर्या; कष्टां गच्छेयं तामहं राजसिंह
M. N. Dutt: Six thousands of kings are giving their lives for heaven. If however, O king, displaying all my strength I do not kill Karna with is allies in battle, I shall be doomed, O lion among kings to the curse which falls to the lot of one who promises a thing and does not redeem it.
आमन्त्रये त्वां ब्रूहि जयं रणे मे; पुरा भीमं धार्तराष्ट्रा ग्रसन्ते सौतिं हनिष्यामि नरेन्द्रसिंह; सैन्यं तथा शत्रुगणांश्च सर्वान्
M. N. Dutt: I seek your blessing, O king, do say that victory will be mine' There the sons of Dhritarashtra are about to devour Bhima, I will slay Karna and his men and all our enemies.