Critical Edition
सूत उवाच इत्युक्तो गरुडः सर्पैस्ततो मातरमब्रवीत् गच्छाम्यमृतमाहर्तुं भक्ष्यमिच्छामि वेदितुम्
M. N. Dutt: Sauti said : Thus told by the snakes, Garuda said to his mother, “I shall go to bring the Ambrosia, but I wish to eat something. Tell me where to get it.”
विनतोवाच समुद्रकुक्षावेकान्ते निषादालयमुत्तमम् सहस्राणामनेकानां तान्भुक्त्वामृतमानय
M. N. Dutt: Vinata said: The Nishadas have their homes in a remote place in the midst of the ocean. Eat thousands of Nishadas and bring the Ambrosia.
Supplementary Passages:
1.24.2 After 2ab, D4 G2.4.5 ins.: *312 भवनानि निषादानां तत्र सन्ति द्विजोत्तम पापिनां नष्टलोकानां निर्घृणानां दुरात्मनाम्
न तु ते ब्राह्मणं हन्तुं कार्या बुद्धिः कथंचन अवध्यः सर्वभूतानां ब्राह्मणो ह्यनलोपमः
M. N. Dutt: But let not your heart be ever set on killing a Brahmana. A Brahmana is not to be killed amongst all creatures; he is like the fire.
अग्निरर्को विषं शस्त्रं विप्रो भवति कोपितः भूतानामग्रभुग्विप्रो वर्णश्रेष्ठः पिता गुरुः
AI Translation: When angered, a Brahmin becomes fire, sun, poison, or weapon. A Brahmin is the foremost consumer of the creatures, the best of the castes, the father, and the teacher.
Supplementary Passages:
1.24.4 Ñ1.2 V1 B Da Dn D1.3.4.6.7 ins. after 4ab: K3 (om. lines 5,6) Ñ3 D2.5, after 4: *313 एवमादिभी रूपैस्तु सतां वै ब्राह्मणो मतः स ते तात न हन्तव्यः संक्रुद्धेनापि सर्वदा ब्राह्मणानामभिद्रोहो न कर्तव्यः कथंचन न ह्येवमग्निर्नादित्यो भस्म कुर्यात्तथानघ यथा कुर्यादभिक्रुद्धो ब्राह्मणः संशितव्रतः तदेतैर्विविधैर्लिङ्गैस्त्वं विद्यास्तं द्विजोत्तमम् Ñ2 ins. before the first line: B3, after the last line: *314 गुरुर्हि सर्वभूतानां ब्राह्मणः परिकीर्तितः After the last line: D5 repeats 4cd; B3 ins. 314* (see above) and after it repeats 4; D3 ins.: *315 तर्हि वक्ष्यामि विस्पष्टं कारणं तन्निबोधथ
गरुड उवाच यथाहमभिजानीयां ब्राह्मणं लक्षणैः शुभैः तन्मे कारणतो मातः पृच्छतो वक्तुमर्हसि
M. N. Dutt: O mother, you should tell me, who ask you, the auspicious indications by which I shall be able to recognise a Brahmana.
Supplementary Passages:
1.24.5 K3 Ñ1 V1 B1-4 D2, after 5: D5 (om. line 2,) after the repetition of 4cd (cf. v.l. 4): *316 किंरूपो ब्राह्मणो मातः किंशीलः किंपराक्रमः किं स्विदग्निनिभो भाति किं स्वित्सौम्यप्रदर्शनः
विनतोवाच यस्ते कण्ठमनुप्राप्तो निगीर्णं बडिशं यथा दहेदङ्गारवत्पुत्र तं विद्याद्ब्राह्मणर्षभम्
M. N. Dutt: Vinata said: O son, know him to be a Brahmana who will torture you like a fishhook, or burn you like a hot charcoal, when he will enter into your throat.
सूत उवाच प्रोवाच चैनं विनता पुत्रहार्दादिदं वचः जानन्त्यप्यतुलं वीर्यमाशीर्वादसमन्वितम्
AI Translation: Sūta said: And she said to him, out of love for her son, these words: Though knowing the incomparable prowess, she spoke with blessings.
Supplementary Passages:
1.24.7 Ñ1 V1 B Da D7 ins. before 7ab: Ñ2 Dn D1.3.4.6, after (the first occurrence of) 7ab: *317 जठरे न च जीर्येद्यस्तं जानीहि द्विजोत्तमम् After 7, Ñ3 ins.: *318 पुत्रहार्दादुवाचैनं विनता गरुडं तदा Ñ1.2 V1 B (except B1.2) D (except Da D2.5) ins. after 7: Ñ3, after 318*: *319 प्रीता परमदुःखार्ता नागैर्विप्रकृता सती
पक्षौ ते मारुतः पातु चन्द्रः पृष्ठं तु पुत्रक शिरस्तु पातु ते वह्निर्भास्करः सर्वमेव तु
AI Translation: May the wind protect your wings, O son, the moon your back, May the fire protect your head, and the sun your whole body.
Supplementary Passages:
1.24.8 After 8, G (except G3.6) ins.: *320 विष्णुः सर्वगतः सर्वमङ्गानि तव चैव च
अहं च ते सदा पुत्र शान्तिस्वस्तिपरायणा अरिष्टं व्रज पन्थानं वत्स कार्यार्थसिद्धये
M. N. Dutt: I also, my son, shall somewhere, wishing for your good and being engaged in ceremonies that will produce you good. Go then, my son, in safety to accomplish your purpose.
Supplementary Passages:
1.24.9 After 9ab, Ñ V1 B D (except D2.5) T1 ins.: *321 इहासीना भविष्यामि स्वस्तिकारे सदा रता After 9ab, G2.4.5 ins.: *322 व्रतोपवासनियता भवामि सुरलोकतः भविष्यति न संदेहो यावदागमनं तव
ततः स मातुर्वचनं निशम्य; वितत्य पक्षौ नभ उत्पपात ततो निषादान्बलवानुपागम;द्बुभुक्षितः काल इवान्तको महान्
M. N. Dutt: Sauti said: Having heard what his mother said, Garuda stretched his wings and rose to the skies and then being endued with great strength like another Yama, he soon came upon the Nishadas.
स तान्निषादानुपसंहरंस्तदा; रजः समुद्धूय नभःस्पृशं महत् समुद्रकुक्षौ च विशोषयन्पयः; समीपगान्भूमिधरान्विचालयन्
M. N. Dutt: Bent upon destroying the Nishadas he raised up a great storm of dust that covered the whole sky. He sucked up water from the ocean and shook the trees growing on adjacent mountains.
ततः स चक्रे महदाननं तदा; निषादमार्गं प्रतिरुध्य पक्षिराट् ततो निषादास्त्वरिताः प्रवव्रजु;र्यतो मुखं तस्य भुजंगभोजिनः
M. N. Dutt: Then the king of birds, opening his great mouth, stopped the road of the Nishadas and the Nishadas too went into his open mouth flying in fright.
Supplementary Passages:
1.24.12 After 12ab, K0 ins.: *323 तदा निपत्याशनिचण्डविक्रमः प्रसार्य पक्षौ स निषादमागतः
तदाननं विवृतमतिप्रमाणव;त्समभ्ययुर्गगनमिवार्दिताः खगाः सहस्रशः पवनरजोभ्रमोहिता; महानिलप्रचलितपादपे वने
M. N. Dutt: As birds in great affliction rose by thousands into the skies when the trees of the forest were shaken in a great storm, so the Nishadas, blinded by the dust raised by the storm, entered into the wide-opened mouth of the great snake-eater.
ततः खगो वदनममित्रतापनः; समाहरत्परिचपलो महाबलः निषूदयन्बहुविधमत्स्यभक्षिणो; बुभुक्षितो गगनचरेश्वरस्तदा
M. N. Dutt: Then the hungry bird, the chastiser of his enemies, who is endued with great strength and who moves with the greatest speed to achieve his end, closed his mouth, thereby killing thousands of Nishadas who followed the occupation of fishermen.