Critical Edition
गरुड उवाच सख्यं मेऽस्तु त्वया देव यथेच्छसि पुरंदर बलं तु मम जानीहि महच्चासह्यमेव च
M. N. Dutt: Garuda said: “O Purandara, Let there be friendship between us as you desire. Know, my strength is great and is hard to bear.
Supplementary Passages:
1.30.1 G (except G6) ins. before garuḍa u. : M2-4, before 1: *362 इत्येवमुक्तो गरुडः प्रत्युवाच शचीपतिम्
कामं नैतत्प्रशंसन्ति सन्तः स्वबलसंस्तवम् गुणसंकीर्तनं चापि स्वयमेव शतक्रतो
M. N. Dutt: O Shatakratu, the learned do not approve of speaking highly of their own strength or of their own merits.
Supplementary Passages:
1.30.2 After 2ab, G (except G3.6) ins.: *363 अनिमित्तं सुरश्रेष्ठ सद्यः प्राप्नोति गर्हणाम् After 2c, G (except G3.6) ins.: *364 पृष्टेनान्येन गोपते । वक्तव्यं न तु वक्तव्यं
सखेति कृत्वा तु सखे पृष्टो वक्ष्याम्यहं त्वया न ह्यात्मस्तवसंयुक्तं वक्तव्यमनिमित्ततः
M. N. Dutt: O friend, as we are now made friends and as you ask me, I will tell you, although selfpraise without reason is always improper.
सपर्वतवनामुर्वीं ससागरवनामिमाम् पक्षनाड्यैकया शक्र त्वां चैवात्रावलम्बिनम्
M. N. Dutt: O Indra, I can bear, on a single feather of mine, this earth with her mountains forests, oceans and even you with it.
सर्वान्संपिण्डितान्वापि लोकान्सस्थाणुजङ्गमान् वहेयमपरिश्रान्तो विद्धीदं मे महद्बलम्
M. N. Dutt: Know, my strength is such that I can bear, without fatigue, even all the worlds put together, with their mobile and immobile objects.
Supplementary Passages:
1.30.5 After 5, K0.4 ins.: *365 अष्टौ भूमीर्नव दिवस्त्रीन्समुद्राञ्शचीपते परः सहस्रान्पर्वतान्वहेयं कामयेथ चेत्
सूत उवाच इत्युक्तवचनं वीरं किरीटी श्रीमतां वरः आह शौनक देवेन्द्रः सर्वभूतहितः प्रभुः
M. N. Dutt: Sauti said: O Shaunaka, when the great hero (Garuda) said all this, the great Lord, the king of the celestials, the wearer of the heaven's crown, the possessor of wealth, the benefactor of all the worlds said:
Supplementary Passages:
1.30.6 After 6, K2 Ñ V1 B D T1 ins.: *366 शक्र उवाच एवमेव यथात्थ त्वं सर्वं संभाव्यते त्वयि
प्रतिगृह्यतामिदानीं मे सख्यमानन्त्यमुत्तमम् न कार्यं तव सोमेन मम सोमः प्रदीयताम् अस्मांस्ते हि प्रबाधेयुर्येभ्यो दद्याद्भवानिमम्
M. N. Dutt: If you do not require the Soma, kindly return it to me. Those to whom you will give it will always quarrel with us.
गरुड उवाच किंचित्कारणमुद्दिश्य सोमोऽयं नीयते मया न दास्यामि समादातुं सोमं कस्मैचिदप्यहम्
M. N. Dutt: Garuda said: There is a reason why I am taking away the Soma. I shall not give the Soma to any body to drink.
यत्रेमं तु सहस्राक्ष निक्षिपेयमहं स्वयम् त्वमादाय ततस्तूर्णं हरेथास्त्रिदशेश्वर
M. N. Dutt: O deity of thousand eyes, after I shall place it down, O King of heavens, you can instantly take it up and bring it away.
शक्र उवाच वाक्येनानेन तुष्टोऽहं यत्त्वयोक्तमिहाण्डज यदिच्छसि वरं मत्तस्तद्गृहाण खगोत्तम
M. N. Dutt: Indra said: O oviparous One, I am highly pleased with what you have just now said. O best of birds, accept from me any boon you like to have.
सूत उवाच इत्युक्तः प्रत्युवाचेदं कद्रूपुत्राननुस्मरन् स्मृत्वा चैवोपधिकृतं मातुर्दास्यनिमित्ततः
M. N. Dutt: Sauti said : Being thus addressed, Garuda recollecting the sons of Kadru and the slavery of his mother by deception said,
ईशोऽहमपि सर्वस्य करिष्यामि तु तेऽर्थिताम् भवेयुर्भुजगाः शक्र मम भक्ष्या महाबलाः
M. N. Dutt: “Though I have power to do everything over all creatures, yet, O Indra, I shall do your bidding. Let the mighty snakes be my food.”
तथेत्युक्त्वान्वगच्छत्तं ततो दानवसूदनः हरिष्यामि विनिक्षिप्तं सोममित्यनुभाष्य तम्
AI Translation: Having said "So be it", the slayer of the demons followed him. Having said "I shall drink the Soma that has been deposited", he followed him.
Supplementary Passages:
1.30.13 Ś1 K0 (om. lines 1, 2).1.2 (om. line 3).3 (om. lines 1,2) Ñ2 V1 D (except Da) T1 ins. after 13ab: Ñ1, after 13: *367 देवदेवं महात्मानं योगिनामीश्वरं हरिम् स चान्वमोदत्तत्सर्वं यथोक्तं गरुडेन वै इदं भूयो वचः प्राह भगवांस्त्रिदशेश्वरः
आजगाम ततस्तूर्णं सुपर्णो मातुरन्तिकम् अथ सर्पानुवाचेदं सर्वान्परमहृष्टवत्
AI Translation: Then Suparna quickly came to his mother. Then he spoke to all the serpents, very joyfully:
Supplementary Passages:
1.30.14 After 14ab, G (except G3.6) ins.: *368 विनयावनतो भूत्वा वचनं चेदमब्रवीत् गरुडः इदमानीतममृतं देवानां भवनान्मया प्रशाधि किमतो मातः करिष्यामि शुभव्रते विनता परितुष्टाहमेतेन कर्मणा तव पुत्रक अजरश्चामरश्चैव देवानां सुप्रियो भव
इदमानीतममृतं निक्षेप्स्यामि कुशेषु वः स्नाता मङ्गलसंयुक्तास्ततः प्राश्नीत पन्नगाः
AI Translation: I shall deposit this nectar that has been brought here on the kuśa grass for you. O snakes, having bathed and being endowed with auspiciousness, then eat.
Supplementary Passages:
1.30.15 After 15, Ñ1.2 V1 B D (except D2) T1 ins.: *369 भवद्भिरिदमासीनैर्यदुक्तं तद्वचस्तदा
अदासी चैव मातेयमद्यप्रभृति चास्तु मे यथोक्तं भवतामेतद्वचो मे प्रतिपादितम्
AI Translation: And a slave girl, and a mother, from this day forth let me have. As you have said, this is the word that has been conveyed to me.
ततः स्नातुं गताः सर्पाः प्रत्युक्त्वा तं तथेत्युत शक्रोऽप्यमृतमाक्षिप्य जगाम त्रिदिवं पुनः
AI Translation: Then the serpents went to bathe, having agreed to his request. And Shakra, having taken the nectar, went back to heaven.
अथागतास्तमुद्देशं सर्पाः सोमार्थिनस्तदा स्नाताश्च कृतजप्याश्च प्रहृष्टाः कृतमङ्गलाः
M. N. Dutt: The snakes, after performing their ablutions, their daily devotions and other sacred rites, came in joy to drink the Ambrosia.
Supplementary Passages:
1.30.18 After 18, K2.4 Ñ1.2 V1 B D (except D2) ins.: *370 यत्रैतदमृतं चापि स्थापितं कुशसंस्तरे G1.4.5 ins. after 18: G2, after 368*: *371 परस्परकृतद्वेषाः सोमप्राशनकर्मणि अहं पूर्वमहं पूर्वमित्युक्त्वा ते समाद्रवन्
तद्विज्ञाय हृतं सर्पाः प्रतिमायाकृतं च तत् सोमस्थानमिदं चेति दर्भांस्ते लिलिहुस्तदा
AI Translation: Knowing that, the serpents took it away and made it into an image. "And this is the place of Soma," they said, and then they licked the darbha grass.
ततो द्वैधीकृता जिह्वा सर्पाणां तेन कर्मणा अभवंश्चामृतस्पर्शाद्दर्भास्तेऽथ पवित्रिणः
AI Translation: Then, by that act, the tongues of the serpents were split into two. And by the touch of nectar, they became darbha grass, the purifiers.
Supplementary Passages:
1.30.20 After 20, K2.4 Ñ V1 B D ins.: *372 एवं तदमृतं तेन हृतमाहृतमेव च द्विजिह्वाश्च कृताः सर्पा गरुडेन महात्मना After 20, G (except G3.6) ins.: *373 नागाश्च वञ्चिता भूत्वा विसृज्य विनतां तदा विषादमगमंस्तीव्रं गरुडस्य बलात्प्रभो
ततः सुपर्णः परमप्रहृष्टवा;न्विहृत्य मात्रा सह तत्र कानने भुजंगभक्षः परमार्चितः खगै;रहीनकीर्तिर्विनतामनन्दयत्
M. N. Dutt: Then Suparna (Garuda) lived in that forest with his mother in great joy. The son of Vinata delighted his mother by becoming the eater of snakes, by being respected by all birds and by doing other great acts.
इमां कथां यः शृणुयान्नरः सदा; पठेत वा द्विजजनमुख्यसंसदि असंशयं त्रिदिवमियात्स पुण्यभा;ङ्महात्मनः पतगपतेः प्रकीर्तनात्
M. N. Dutt: He, who would listen to this story or read it to an assembly of Brahmanas, will must surely go to heaven, acquiring great merit from its recitation.